Senat UG na posiedzeniu w dniu 26 listopada 2009 roku nadał tytuł doktora honoris causa Uniwersytetu Gdańskiego Tomasowi Venclovie, światowej sławy litewskiemu poecie, eseiście, tłumaczowi i literaturoznawcy, profesorowi Yale University w USA, zasłużonemu dla budowania porozumienia między narodami Europy Środkowej i Wschodniej. Wniosek o nadanie tego zaszczytnego tytułu złożył Wydział Filologiczny Uniwersytetu Gdańskiego.

Senat Uniwersytetu Gdańskiego nadał tytuł doktora honoris causa UG Tomasowi Venclovie: „za wybitne osiągnięcia w badaniach nad kulturą Europy Środkowowschodniej, znakomitą twórczość literacką i mądrą pracę nad zbliżaniem narodów.” (uchwała Senatu UG z dnia 26.11.2009 r.)

Promotorem przewodu doktorskiego i laudatorem został prof. dr hab. Stefan Chwin, znakomity pisarz i wykładowca Uniwersytetu Gdańskiego.

Uroczystość nadania tytułu doktora honoris causa UG Tomasowi Venclovie odbędzie się 20 marca 2010 r., w dniu tradycyjnego Święta Uniwersytetu Gdańskiego. W 2010 roku uczelnia obchodzi jubileusz 40-lecia.

Tomas Venclowa to światowej sławy litewski poeta, eseista, tłumacz i literaturoznawca, profesor Yale University w USA, zasłużony dla budowania porozumienia między narodami Europy Środkowej i Wschodniej. Josif Brodski nazwał go „synem trzech literatur, i to synem wdzięcznym”, mając na myśli fakt, że ocalił dla siebie - aż trzy języki ojczyste: litewski, rosyjski i polski. T. Venclova jest związany z polską kulturą i literaturą: od 1983 r. jest członkiem zespołu redakcyjnego kwartalnika „Zeszyty Literackie”, tłumaczył polską poezję na język litewski (m.in. Cypriana Kamila Norwida, Czesława Miłosza, Zbigniewa Herberta, Wisławę Szymborską). Jest autorem monografii Aleksandra Wata. Wielokrotnie wyróżniony min.: Międzynarodową Nagrodą im. Vilenica w Słowenii (1990), Orderem Giedymina (1999), Litewską Nagrodą Państwową (2001). Został również uhonorowany trzykrotnie godnością doctora honoris causa; UMCS (1991), Uniwersytetu Jagiellońskiego (2000) oraz Uniwersytetu Mikołaja Kopernika (2005). Przede wszystkim jednak Venclova jest znakomitym poetą, obecnym w Polsce dzięki tłumaczeniom Stanisława Barańczaka.

Recenzenci przewodu doktorskiego – prof. dr hab. Marian Stala z Uniwersytetu Jagiellońskiego, Adam Zagajewski, poeta i eseista, profesor University of Chicago, oraz prof. dr hab. Dariusz Szpoper z Uniwersytetu Gdańskiego (laureat prestiżowej Nagrody Obojga Narodów przyznawanej osobom, które wniosły szczególnie znaczący wkład w budowanie współpracy i porozumienia pomiędzy Litwinami a Polakami) – zgodnie uznali, że dorobek artystyczny i badawczy Tomasa Venclovy, jak również jego droga życiowa, stanowią bezsprzeczną podstawę do nadania mu godności doktoratu honorowego UG. Wszyscy recenzenci podkreślili także, że dorobek poetycki Venclovy spotkał się z najwyższym uznaniem w jego ojczystym kraju i za granicą (prof. Stala przytoczył w tej mierze sądy Jana Błońskiego i Stanisława Barańczaka, w skrócie zarysowując złożoną literacką genealogię poety). Wśród prac literaturoznawczych autora „Rozmowy w zimie” prof. Stala wyróżnił napisane oryginalnie po angielsku obszerne studium poświęcone Aleksandrowi Watowi, wprowadzające jego twórczość i świadectwo osobistego losu w kontekst międzynarodowy. Prof. Szpoper zwrócił z kolei szczególną uwagę na głęboko humanistyczny walor postawy Tomasa Venclovy, który, współtworząc kulturę dzisiejszej, niepodległej Litwy, przeciwstawia się nacjonalizmowi i częstokroć przypomina, iż historii jego kraju nie sposób zrozumieć w oderwaniu od historii Polski, skądinąd nierzadko postrzeganej przez współczesnych Litwinów jako państwo historycznie kolonizatorskie. Przyjaźń Venclovy i Czesława Miłosza, zaświadczona ich Dialogiem o Wilnie, stała się symbolicznym wzorcem dla pojednania i zbliżenia narodów litewskiego i polskiego. Wszyscy trzej recenzenci docenili ponadto wagę tłumaczonej również na język polski eseistyki literackiej oraz publicystyki Venclovy, poruszającej trudne sprawy kulturowego sąsiedztwa i odpowiedzialności narodów za ich wciąż nie do końca ujawnioną przeszłość.

Tomas Venclova – biogram (w oddzielnym załączniku)

Biogram oraz fragmenty recenzji na podstawie materiałów Rady Wydziału Filologicznego UG